Wararka Maanta ee Soomaaliya iyo Somaliland

 

somalia vote

Doorashada Guddoonka Baarlamaanka Federaalka

Maanta oo ay tarikhdu tahay 28 Luulyo 2024, ayaa la filayaa in magaalada Muqdisho ay ka dhacdo doorashada guddoonka baarlamaanka federaalka ah ee Soomaaliya. Doorashadan ayaa waxaa si weyn isha ugu haya shacabka Soomaaliyeed iyo besha caalamka. Musharraxiinta u taagan xilka guddoomiyaha baarlamaanka ayaa waxaa ka mid ah Xasan Cabdi Nuur iyo Maxamed Axmed Cali, oo labadooduba taageero xooggan ka haysta xildhibaanada cusub ee dhawaan la soo doortay.

Gobollada koonfureed ee Soomaaliya oo ay ka mid yihiin shabeelooyinka iyo jubooyinka ayaa wajahaya abaar daran oo saameysay nolosha malaayiin qof. Qaramada Midoobay ayaa sheegtay in xaaladda bini’aadanimo ay sii xumaaneyso muddadii u dambaysay, iyadoo ay jiraan caruur badan oo nafaqo-darro la il-daran. Hay'adda cunnada adduunka (WFP) ayaa bilowday qorshe gargaar oo deg-deg ah si loo caawiyo dadka ay saameeyeen abaarta iyo colaaduhu. Dowladda Soomaaliya ayaa sidoo kale ku baaqday in la kordhiyo gargaarka bini’aadanimo ee heer caalamiga si wax looga qabto arimahan taagan.

Somaliland

Doorashada Madaxtooyada Somaliland

Dalka Somaliland ayaa sidoo kale ku jira diyaar garow doorasho oo ay shacabka iyo xisbiyada siyaasadeedba ku hawlan yihiin maalmahan. Doorashada madaxtooyada ayaa lagu wadaa inay dhacdo bisha Oktoobar ee sanadkan aan ku jirro, iyadoo musharraxiinta kala duwan ay ku hawlan yihiin ololaha doorashada. Madaxweyne Muuse Biixi Cabdi ayaa rajo weyn ka qaba in mar kale dib loo doorto si uu u sii hayo talada dalka, halka musharraxiin kale oo ay ka mid yihiin Cabdiraxmaan Cirro iyo Faysal Cali Waraabe ay yihiin kuwa ugu cadcad ee la filayo inay la tartamaan doorshada soo socota. Soomaaliland ayaa waxa la filyaa sidoo kale inay ka dhacaan doorasha xisbiyada cusub oo 10-kii sanaba hal mar dhacda si loo cusboonaysiiyo xisbiyada qaranka, Waxa la filyaa in la isku sidko labada doorasho.

Xukuumadda Somaliland ayaa maanta daah-furtay mashruuc cusub oo lagu horumarinayo kaabayaasha dhaqaalaha dalka, gaar ahaan dhismaha waddooyin iyo garoomada kubbada cagta. Wasiirka maaliyadda Somaliland, Dr. Sacad Cali Shire, ayaa sheegay in mashruucan uu qayb ka yahay qorshaha horumarinta dalka, islamarkaana uu shaqo abuur u sameyn doono dhalinyarada. Mashruucan ayaa waxaa maalgelinaya Bangiga Adduunka iyo hay'ado kale oo caalamiya.

Somaliland ayaa guud ahaan ah meel ammaan ah marka la barbardhigo dawladda Soomaaliya inteeda kale. Si kastaba ha ahaatee, waxaa weli jira dhibaatooyin ka jira xuduudaha, gaar ahaan xadka ay la wadaagaan Soomaaliya. Ciidamada Somaliland ayaa dhowaan qabtay koox hubeysan oo la sheegay inay isku dayayeen inay lasoo walxo qarxa inay kala soo gudbaan xadka, kuwaas oo lagu eedeeyay inay ka tirsan yihiin kooxda Al-Shabaab. Sida ay sheegtay dowladda Somaliland ayaa ballanqaaday inay sii xoojin doonto dadaallada lagu xaqiijinayo amniga guud ee dalka.

War saxaafadeed ka soo baxay Madax-tooyada Somaliland ayaa sidan u qoraa;

waxa aan la socod siinayna  dhamaan shacab reer somaliland inay u diyaaar garoobaan doorashada Madaxtooyada iyo tan Ururada siyaasadba, Waxa aan dadka ugu baaqaynaa inay ilaaliyaan amaanka iyo xasiloonida inta lagu gudo jiro codaynta labada doorasho ee fooda inagu soo haya bilaha soo socda. Iyada oon ka duulayno in doorasha ay ku timaado khiyaamo ama dhac waxa aanu u diyaarinay gudiyo farsamo oo hawshan u leh khibrad balaadhan, si ay si habsami iyo quruxi ku jirto ay doorashadun inoogu dhacdo waa in lala shaqeeyaa laamaha amaanka ee u xilsaaran ilaalinta hanaan socdka doorsha, Waxa sidoo kjale inoogu xigi doonta doorashadii ururada oo iyana naan rabno inay isku sidkanadaan haduu alle ogaalaado, shacabka soomaaliland waxa aan ugu baaqaya inay inoo ilaaliyaan xasiloonada iuo degnaanshaha guud ee dalka siiba inta ay socdaan doorashooyinka is saaran ee soo socda.

"Amnigu waa udub dhexaadka jiritaanka qaranimada iyo horumarka. Dowladda Somaliland waxay ku dadaalaysaa in ay sii xoojiso amniga, iyadoo iska kaashanaysa dhammaan qaybaha bulshada iyo saaxiibada caalamiga ah," ayuu yiri Madaxweyne Biixi. "Waxaan uga digeynaa kooxaha argagixisada iyo kuwa kale ee nabad-diidka ah inay ka waantoobaan falalka waxyeellada leh, waana ka go’an tahay in aan la dagaalanno si loo sugo amniga iyo nabadda dalka."

Maanta oo ah 28 Luulyo 2024, wararka ugu waaweyn ee ka imanaya Soomaaliya iyo Somaliland waxaa ka mid ah doorashooyinka ka dhacaya labada dhinac ee dalalka, xaaladda amniga oo weli ah mid caqabad ku ah nolosha dadka somaaliyeed, iyo abaaraha ka jira koonfurta  dalka Soomaaliya oo baahi bini'aadantinimo keentay. Dowladda Soomaaliya iyo hay'adaha caalamiga ah ayaa wada dadaallo gargaar oo lagu caawinayo dadka ay abaartu baro kiciyeen, halka Somaliland ay horumar ballaaran ka samaynayso dhinacyada kaabayaasha dhaqaalaha iyo sugidda amniga dalkeeda waana dawlada hada gaar u hana qaaday.

Waxaa soo diyaariyay: [SAKARIYE] SahanNews